Sáng nay, radio có chương trình cho trẻ em. Mình nghe thấy một chuyện ngụ ngôn thế này :
Có bầy ong mật và bầy ong đất sống chung trong một cái tổ rất hòa thuận. Cái tổ này đã có từ lâu lắm rồi, nghe nói là do tổ tiên để lại.
Một hôm, hai bầy ong xảy ra mâu thuẫn, chúng không muốn ở cùng nhau nữa và chuyển sang tranh chấp cái tổ. Bầy ong mật nói tổ này của tổ tiên chúng để lại, bầy ong đất phản đối, nói tổ này do tổ tiên ong đất để lại. Cãi nhau chán, chúng xông vào đánh nhau túi bụi cả lên.
Đánh nhau xong, mệt quá, cả bọn nằm lăn ra thở. Một con ong bỗng nghĩ ra : Sao chúng ta không đi nhờ bác Cú phân xử. Bác Cú là .. (ừm) ... là con vật khôn ngoan nhất khu rừng này. Thế là cả bọn kéo đến nhà bác Cú. Nghe đầu đuôi câu chuyện, bác Cú nói : Ong mật và ong đất, mỗi bên hãy xây một cái tổ mới, tổ nào giống với tổ cũ nhất thì đó chính là do tổ tiên của bầy đó làm ra.
Hai bầy ong hoan hô, cùng khen bác Cú quả là thông minh thật.
Chúng bắt đầu khởi công xây tổ. Ong Mật vốn chăm chỉ, lại nhanh nhẹn - vậy là con ong nào vào việc nấy, cái tổ mới dần dần hình thành. Trong khi đó, ong đất loay hoay mãi không biết bắt đầu từ đâu, chúng thấy sao mà nhiều việc quá, sao mà nhọc mệt quá, nên cuối cùng bọn chúng tự cảm thấy xấu hỏ mà bỏ đi hết cả.
Còn tổ mới của ong mật giống hệt tổ cũ, và dĩ nhiên là từ đó ong mật có hai cái tổ, sống với nhau rất thảnh thơi, không phải lo tranh giành gì với ong đất nữa.
Còn ong đất, lười biếng lại ham chơi, nên chẳng có nhà cửa gì, lại còn mang tiếng xấu hổ với cả khu rừng.
Hết chuyện.
Mình nghe tới kết câu chuyện suýt phì cười, bởi cái con người thông minh là mình đây nghĩ tới việc thực ra cái tổ đó chính là tổ của ong đất mới đúng, bởi con ong đất vốn ham chơi, hẳn là trước kia tổ tiên của chúng cũng chẳng biết xây nhà, nhưng tại sao lại có cái tổ chung ? Chắc chắn rằng, chúng đã thuê mấy con ong mật siêng năng và thật thà kia xây và trả công bằng cách cho ở chung. Con cháu loài ong đất mải chơi quá, không kế thừa được trí tuệ của cha ông nên đã để mất ngôi nhà. Còn bác Cú (sống rất lâu), vốn trước kia có thù oán với tổ tiên ong đất, nên giờ bày kế ra để ong đất mãi mãi mất đi chốn dung thân cũng như mãi mãi mất đi trí thông minh của tổ tiên.
Mình nghĩ tới điều này, bởi cách đây không lâu, người ta xôn xao về ý kiến của ông tiến sĩ gì đó về bài Đại Cáo Bình Ngô không phải của Nguyễn Trãi mà là của Lê Lợi, bởi đại từ nhân xưng trong bài là "Ta" như câu:
Ta đây,
Núi Lam Sơn dấy nghĩa
Chốn hoang dã nương mình
...
Nghĩa là Nguyễn Trãi chỉ thảo văn - như kiểu thư ký - cho Lê Lợi mà thôi. Có một bạn đã bình luận thêm như này trên báo Lá cải :
"Rõ ràng là Nguyễn Trãi viết theo lệnh Lê Lợi, hay nói cách khác Lê Lơi
đã làm hợp đồng ủy quyền cho Nguyễn Trãi viết bình ngô đại cáo theo hình
thức outsourcing. Sau khi hoàn thành, Nguyễn Trãi phải bàn giao lại sản
phẩm, source code, tài liệu thiết kế, tài liệu test và hướng dẫn sử
dụng cho Lê Lợi. Thì tất nhiên, sản phẩm phải thuộc quyền sở hữu của Lê
Lợi. Ông có toàn quyền sử dụng, khai thác, sang nhượng hoặc mua bán đối
với sản phẩm này. Vậy nói "Không phải của Nguyễn Trãi" là hoàn toàn
chính xác"
Sau này, luồn qua lách lại sao đó mà ai ai cũng công nhận Nguyễn Trãi mới là tác giả của Cáo bình Ngô - có khác gì câu chuyện ong mật với ong đất trên kia.
Chuyện ngụ ngôn ở trên kia, cuối cùng ong mật chiến thắng, bởi đó là ... chuyện ngụ ngôn.
Chuyện dưới - về bài Cáo Bình Ngô - trước kia nói là của Nguyễn Trãi bởi vì hồi xưa người ta còn đánh giá cao lòng tự trọng; bây giờ nói là không phải của Nguyễn Trãi nữa bởi vì ... các giá trị đạo đức đã đổi thay.
Trong cuốn "Nhím thanh lịch" có một chương nói về việc "kẻ mạnh là kẻ nói hay" nghĩa là người nắm được sức mạnh của ngôn ngữ. Trong đó, tác giả giải thích rằng, con người, dù là gì thì trước hết cũng là động vật, mà động vật thì cần phải biết bảo vệ lãnh thổ, biết kiếm thức ăn và biết bảo vệ những con khác trong bầy của mình - NGHĨA LÀ MỘT NGƯỜI BIẾT LÀM. Thế nhưng thực tế thì những người biết làm lại bị điều khiển bởi những người vừa suy nhược vừa lười biếng nhưng biết nói hay. Thế nên cái kết của hai câu chuyện kia sẽ đổi thay liên tục ... tùy thuộc vào thời cuộc.
